१५ वर्षपछि पश्चिम बंगालमा ढल्यो ममताको शासन, भाजपाको उदय

२२ वैशाख, काठमाडौं । भारतका पाँच राज्यमा हालै भएको विधानसभा निर्वाचनमा मुख्यतः पश्चिम बंगाल र तमिलनाडुको परिणामले सबैको ध्यान खिचेको छ।

केरलामा कंग्रेस सहितको गठबन्धनले बहुमत हासिल गर्ने देखिन्छ भने आसाममा भारतीय जनता पार्टीले (भाजपा) फेरि पनि सरकार बनाउने भएको छ।

त्यस्तै पुडुचरीमा पनि भाजपा गठबन्धनले सरकार बनाउने भएको छ। तर ती सबै राज्यभन्दा ठूला पश्चिम बंगाल र तमिलनाडुको परिणामले सबैलाई अचम्ममा पारेको छ।

यो समाचार तयार पार्दासम्म अन्तिम परिणाम घोषणा भएको छैन। तर दुई वर्षअघि चर्चित तमिल सुपरस्टार विजय थालापतिले खोलेको तमिझगा वेत्री कजगम (टिभिके) सबभन्दा ठूलो दल हुने भएको छ।

अर्कोतर्फ भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको भाजपाले बंगालमा पहिलो पटक सरकार बनाउने पक्का देखिन्छ।

पछिल्ला वर्षमा राज्य स्तरमा मात्रै नभएर केन्द्रीय स्तरमा समेत सरकार विरोधी छवि बनाएका विजय तमिलनाडुको मुख्यमन्त्री बन्ने देखिन्छ। तर अघिल्लो डिएमके सरकार पनि भाजपा विरोधी खेमाकै भएकाले विजयको उदयले भाजपालाई खासै घाटा भएको देखिँदैन।

त्यसैले उत्तर प्रदेश र महाराष्ट्रपछि सबभन्दा बढी लोकसभा सिट भएको बंगालमा हासिल भएको ऐतिहासिक सफलताले भाजपा पुलकित भएको छ।

सन् २०११ पछि लगातार तीन कार्यकाल बंगालकी मुख्यमन्त्री रहेकी ममता बनर्जीको तृणमुल कंग्रेस पराजित भएको छ। सन् १९७७ देखि लगातार सत्तामा रहेको कम्युनिस्ट पार्टीलाई सत्ताच्युत गरेकी ममता त्यस यता राष्ट्रिय राजनीतिमा छाएकी थिइन्।

उनी मुख्यमन्त्री बनेको तीन वर्षपछि प्रधानमन्त्री बनेका मोदीको सबभन्दा चर्को आलोचकमध्ये रहँदै आएकी थिइन्।

भारतको स्वतन्त्रता संग्रामको नेतृत्व गरेको कंग्रेसबाट ममताले राजनीति सुरू गरेको थिइन्। तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीले संकटकाल लगाएका बेला समाजवादी नेता जय प्रकाश नारायणको कारमा चढेर नाच्दै विरोध गरेपछि पहिलो पटक उनी चर्चामा आएकी थिइन्।

बंगालमा कम्युनिस्ट सरकारको आक्रामक रूपमा विरोध गर्ने ममता सन् १९९० को दशकमा राष्ट्रिय राजनीतिमा वामपन्थी दलहरूसँग कंग्रेस नजिकिन थालेपछि रूष्ट हुन थालेकी थिइन्।

तत्कालीन कंग्रेस प्रदेश प्रमुख सोमेन्द्र नाथ मित्रासँग मतभेद चर्किएपछि अर्का कंग्रेस नेता मुकुल रोयसँग मिलेर १९९७ मा उनले तृणमुल (भुइँ तह) कंग्रेसको स्थापना गरेकी थिइन्।

अर्को वर्ष भएको लोकसभा निर्वाचनमा तृणमुलबाट सांसद निर्वाचित भएकी ममता उनको दबंग शैलीका कारण त्यसै वर्ष राष्ट्रिय रूपमा चर्चामा आएकी थिइन्।

भाजपाका अटल बिहारी वाजपेयीले नेतृत्व गरेको तत्कालीन केन्द्रीय सरकारले ल्याएको महिला आरक्षण विधेयकको समाजवादी पार्टीले विरोध गरेको थियो भने तृणमुलले समर्थन।

समाजवादी सांसद दरोगा प्रसाद सरोजले सरकारलाई विधेयक पेस गर्न रोक्न खोजेपछि ममताले उनको कठालो समातेर संसदको ‘वेल’ बाट बाहिर निकालेकी थिइन्।

आक्रामक स्वभावकी ममता त्यसपछि बंगालको कम्युनिस्ट सरकारको प्रमुख प्रतिपक्षी बनिन्। अनि सन् २०११ मा ३४ वर्षदेखिको लालकिल्ला तोड्दै मुख्यमन्त्री बनिन्।

मोदी प्रधानमन्त्री भएपछि भाजपाले देशैभरी प्रभाव विस्तार गर्‍यो। तर पनि परम्परागत रूपमा प्रगतिशील विचारधारा राख्ने र २५ प्रतिशत भन्दा बढी मुसलमान रहेको राज्यमा भाजपाको अहिलेसम्म केही चलेको थिएन।

तर मोदी र उनका गृहमन्त्री अमित शाहको टोलीले १५ वर्षपछि अन्ततः ममतालाई पनि सत्ताच्युत गरेको छ।